Το τραγούδι ‟Άγια Νύχτα” αποτελεί στα ελληνικά την απόδοση ενός πασίγνωστου χριστουγεννιάτικου τραγουδιού. Η αυθεντική σύνθεση είναι γραμμένη στα γερμανικά ονομάζεται  Stille Nacht, heilige Nacht (‟Γαλήνια Νύχτα, Άγια Νύχτα”).

Μια ωραία ελληνική απόδοση υπάρχει στο Youtube από την Έλενα Παπαρίζου, μαζί με άλλα διεθνή χριστουγεννιάτικά τραγούδια.

Μια αυθόρμητη δημιουργία

Στην αρχική του εκδοχή το τραγούδι είναι στενα συνυφασμένο με τα Χριστούγεννα στις γερμανόφωνες χώρες. Ειδικά στην Βαυαρία και στην Αυστρία όπου επικρατεί το καθολικό δόγμα. Σε αυτές τις περιοχές οι χριστουγεννιάτικες παραδόσεις τηρούνται με μεγάλη ευλάβεια.

Η ‟Άγια Νύχτα” ακούστηκε για πρώτη φορά το 1818 στο χωριό Όμπερνντορφ κοντά στο Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας. Τους στίχους είχε γράψει ο εφημέριος της ενορίας του χωριού  Joseph Mohr (Τζόζεφ Μόρ) ήδη από το 1816. Δύο χρόνια μετά ζήτησε από τον δάσκαλο του χωριού Franz Xaver Gruber (Φραντς Ξάβερ Γκρούμπερ) να συνθέσει μουσική βασισμένη στα λόγια.

Το τραγούδι έγινε αμέσως αγαπητό από τους κατοίκους του χωριού. Ένας από τους λόγους που συνετέθη το τραγούδι εικάζεται ότι ήταν το γεγονός πώς το εκκλησιαστικό όργανο της Εκκλησίας του Όμπερνντορφ ήταν εκτός λειτουργίας. Η ιστορία λέει ότι το είχαν καταφάει τα ποντίκια. Έτσι, ο εφημέριος ήθελε να εκτελέσει ενα χριστουγεννιάτικο τραγούδι με την συνοδεία κιθάρας. Στην αρχή υπήρχε αμηχανία πώς το ποίμνιο θα τραγουδήσει τον νέο ύμνο. Την σιωπή έσπασε μια γυναίκα με ιδιαίτερα μελωδική φωνή. Από εκείνη την στιγμή όλοι άρχισαν να τραγουδούν από κοινού. Έτσι, η ιστορία γέννησης του ύμνου έχει μια δόση θρύλου μέσα της.

Μια παγκόσμια επιτυχία

Μετά την πρώτη εκτέλεση στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου του μικρού αυστριακού – βαυαρικού χωριού, η ‟Άγια Νύχτα” λησμονήθηκε. Μερικά χρόνια αργότερα, ένας επισκευαστής εκκλησιαστικών οργάνων, ο Karl Mauracher (Καρλ Μαουράχερ) εντόπισε ένα αντίγραφο με την μελωδία και τους στίχους του τραγουδιού. Αυτός το μετέφερε στο Τυρόλο, την πατρίδα του όπου και τραγουδήθηκε. Το 1822 το τραγούδι εκτελέστηκε μπροστά στον Κάιζερ Φράντς Α’ της Αυστρίας και τον τσάρο Αλέξανδρο Α’ της Ρωσσίας. Μετά από διάφορες διαδρομές, το χριστουγεννιάτικο τραγούδι έπεσε στα χέρια των αδελφών Στράσερ (Strasser). Αυτοί το παρουσίασαν μαζί με άλλα τυρολέζικα τραγούδια στο γερμανικό κοινό στο Leipzig.

Το 1839 το τραγούδια παρουσιάστηκε στην Νέα Υόρκη, όπου και έγινε σταδιακά διάσημο. Στην αγγλική μεταφράστηκε το 1863 από τον Τζον Φρίμαν τον Νεότερο με μελωδία ελαφρώς διαφορετικής του αυστριακού πρωτοτύπου. Το 1840 εκδόθηκε πρώτη φορά με την ένδειξη «αγνώστου συνθέτη». Υπήρξε το αγαπημένο τραγούδι του βασιλιά Φρειδερίκου-Γουλιέλμου Δ΄ της Πρωσσίας, ο οποίος διέταξε την διεξαγωγή έρευνας για τον εντοπισμό των δημιουργών του. Οι έρευνες ξεκίνησαν το 1854 και τελικά κατέληξαν τόσο στη γνωστοποίηση των Μορ και Γκρούμπερ, όσο και του θρύλου γύρω από τις συνθήκες που γράφηκε το τραγούδι και που μέχρι πρόσφατα θεωρείτο αληθινή ιστορία.

Όπως διαβάζουμε στην ελληνική wikipedia η «Άγια Νύχτα» έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 300 γλώσσες και διαλέκτους σε όλον τον κόσμο. Είναι εξαιρετικά δημοφιλής τόσο μεταξύ των Καθολικών, όσο και των Προτεσταντών. Μάλιστα κατά τον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο τραγουδήθηκε ταυτόχρονα στην αγγλική και γερμανική γλώσσα από τα αντιμαχόμενα στρατεύματα στο μέτωπο κατά τη χριστουγεννιάτικη ανακωχή του 1914, καθώς ήταν από τα λίγα κοινώς γνωστά χριστουγεννιάτικα τραγούδια και των δύο πλευρών.

Η «Άγια Νύχτα» έχει γνωρίσει πολλές διασκευές και επανεκτελέσεις από διαφόρους καλλιτέχνες μέχρι σήμερα, κάποιες μάλιστα με σκωπτικό ή ειρωνικό στόχο (Simon and Garfunkel, Manowar). Επίσης έχει εμπνεύσει παραγωγές του κινηματογράφου και της μικρής οθόνης.

Επισκεφθήκαμε το χωριό όπου γεννήθηκε η Άγια Νύχτα

Το Όμπερνντορφ όπου συνετέθη και μελοποιήθηκε η Άγια Νύχτα είναι σήμερα ένα μικρό αυστριακό χωριό. Βρίσκεται ακριβώς στα σύνορα με την Γερμανία (Βαυαρία) και συνδέεται με δύο γέφυρες με το γερμανικό χωριό Laufen. Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, οι δύο οικισμοί ανήκαν μαζί και ο χωρισμός τους είναι εμφανώς τεχνητός, αφού τα χωριά αποτελούν το ένα προέκταση του άλλου.

Το pareaki.gr βρέθηκε εκεί πριν από λίγες ημέρες και σας προσφέρει ένα μικρό φωτορεπορτάζ.

Το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου όπου τραγουθήθηκε η «Άγια Νύχτα».

Το Όμπερντορφ έχει περίπου 5.500 κατοίκους. Αποτελεί τουριστικό προορισμό αυτήν την εποχή. Τουρίστες από όλον τον κόσμο συνδυάζουν τις διακοπές τους στο Σάλτσμπουργκ με μια επίσκεψη στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου όπου τραγουθήθηκε η Άγια Νύχτα.

Στο εσωτερικό του παρεκκλησιού που είναι αφιερωμένο στους δημιουργούς του ύμνου.
Υαλογραφία (βιτρώ) με τον συνθέτη του «Άγια Νύχτα»

Το παρεκκλήσι συνδέεται πλέον με τον χριστουγεννιάτικο ύμνο και ονομάζεται Stille-Nacht-Kapelle. Στο εσωτερικό του υπάρχουν βιτρώ αφιερωμένα στους δημιουργούς του τραγουδιού. Δίπλα στον μικρό λόφο με το παρεκκλήσι υπάρχει ένα σύγχρονο μουσείο σχετικά με την ιστορία του τραγουδιού. Τέτοια εποχή θα το δείτε γεμάτι με ιάπωνες τουρίστες!

Μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία του τραγουδιού
Διάφορες διεθνείς κυκλοφορίες του τραγουδιού

Εκεί μπορείτε μάλιστα να τραγουδήσετε και να ηχογραφήσετε σε καραόκε την αγαπημένη σας εκδοχή της Άγιας Νύχτας. Εμείς προτιμήσαμε αυτή με τον Έλβις:

Το Όμπερντορφ απέχει περίπου 17 χιλιόμετρα βόρεια του Σάλτσμπουργκ. Συνδέεται με την πόλη και με προαστιακό σιδηρόδρομο.