Γιατί το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού είναι ακριβώς τόσο καλό, αν όχι καλύτερο από το μαραφέτι που ουρλιάζει πάνω στο κομοδίνο.

Στο κέντρο του εγκεφάλου, μια συστάδα νεύρων που ονομάζεται υπερχιασματικός πυρήνας παρακολουθεί το βιολογικό μας ρολόι. Αυτός είναι ο γνωστός μας κιρκάδιος ρυθμός. Καθορίζει το πότε νυστάζουμε και πότε το μάτι μας είναι γαρίδα. Ελέγχει την πίεση του αίματος, την θερμοκρασία του σώματος και την αίσθηση της ώρας. Μετατρέπει το σώμα σε μια καλά ρυθμισμένη μηχανή.

Αυτή η μηχανή αγαπά την προβλεψιμότητα. Το σώμα είναι πιο αποτελεσματικό όταν υπάρχει μια ρουτίνα που μπορεί να ακολουθήσει. Έτσι, αν κοιμάστε ‟με τις κότες” κάθε βράδυ και ξυπνάτε την ίδια ώρα κάθε πρωινό, το σώμα σας κλειδώνει σε αυτόν τον ρυθμό. Κάπου εδώ τα πράγματα γίνονται πιο επιστημονικά.

Ο οργανισμός μας είναι ένα ρολόι!

Ο κύκλος ύπνου και ξυπνήματος ρυθμίζεται από μια πρωτεΐνη, την PER. Τα επίπεδα της πρωτεΐνης αυτής αυξάνονται κατά την διάρκεια της ημέρας, κορυφώνονται το απόγευμα και και μειώνονται δραστικά τη νύχτα. Όταν τα επίπεδα της PER είναι χαμηλά πέφτει η πίεση του αίματος, οι καρδιακοί ρυθμοί επιβραδύνονται και η σκέψη γίνεται πιο ομιχλώδης. Κοινώς, αρχίζετε να νυστάζετε.

Εάν είστε συνεπείς με την ρουτίνα του ύπνου, δηλαδή ξυπνάτε κάθε ημέρα την ίδια ώρα, το σώμα σας μαθαίνει να αυξάνει τα επίπεδα της πρωτεΐνης PER για την έγερσή σας. Περίπου μια ώρα πριν σηκωθείτε, το σώμα απελευθερώνει ένα κοκτέιλ με στρεσογόνες ορμόνες, κάτι σαν κορτιζόλη. Σταδιακά ο ύμνος σας γίνεται όλο και λιγότερο βαθύς.

Γι΄αυτό λοιπόν ξυπνάμε πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι. Το σώμα μας μισεί το ξυπνητήρι. Είναι σπαστικό και προκαλεί άγχος. Και καταστρέφει όλη την σκληρή δουλειά του οργανισμού μας. Καταστρέφει την όλη διαδικασία του σταδιακού ξυπνήματος.

Έτσι, για να αποφύγει την βαβούρα του ξυπνητηριού, το σώμα μας πράττει κάτι το απίστευτο: Αρχίζει να αυξάνει τα επίπεδα PER και τις αγχογόνες ορμόνες νωρίτερα τη νύχτα. Το σώμα έτσι προθερμαίνεται για να μην αιφνιδιαστεί. Αυτό μας κάνει να σηκωνόμαστε ελάχιστα λεπτα πριν μας ξυπνήσει το καταραμένο κουδούνισμα του ρολογιού.

Αν τον ψιλοπάρεις, χάθηκες!

Υπάρχουν και ενδείξεις ότι μπορούμε να πείσουμε το σώμα μας να ξυπνήσει ακριβώς την ώρα που θέλουμε. Ερευνητές του ύπνου στο πανεπιστήμιο του Lubeck της Γερμανίας ζήτησαν από 15 εθελοντές να κοιμηθούν στο εργαστήριο για τρεις νύχτες. Οι ερευνητές είπαν στο το γκρουπ ότι μια φορά  θα πρέπει να ξυπνήσουν στις 6 π.μ., ενώ τις υπόλοιπες φορές θα μπορούσαν να ξυπνήσουν στις 9 π.μ.

Οι ερευνητές όμως είπαν ψέματα και ξύπνησαν τους εθελοντές στις 6 π.μ. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Τις ημέρες που οι εθελοντές ήξεραν ότι θα ξύπναγαν ούτως ή άλλως νωρίς, οι αγχογόνες ορμόνες αυξήθηκαν από τις 4:30 το πρωί. Έτσι ήταν προετοιμασμένοι για το ξύπνημα. Τις υπόλοιπες νύχτες όμως που υποτίθεται θα ξύπναγαν στις 9 π.μ., τα επίπεδα των ορμονών δεν αυξήθηκαν από νωρίς. Οι εθελοντές ξύπνησαν τελείως ζαβλακωμένοι…

«Με άλλα λόγια, τα σώματά μας τσεκάρουν την ώρα που αναμένουμε να ξεκινήσουμε την επόμενη ημέρα και προετοιμάζουν καταλλήλως την συνείδησή μας» γράφει ο Jeff Howe στο Psychology Today.

Συμπτωματικά, εάν δεν σηκώνεστε πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι, πιθανότατα δεν κοιμάστε αρκετά ή δεν έχετε σταθερό ρυθμό. Εάν ξυπνάτε διαρκώς διαφορετικές ώρες τις καθημερινές από τα σαββατοκύριακα, το βιολογικό ρολόι παει περίπατο. Χωρίς συνέπεια, το σώμα σας δεν θα ξέρει πότε να σηκωθεί. Έτσι, όταν το ξυπνητήρι αρχίζει να ουρλιάζει, αισθάνεστε σαστισμένοι και κακόκεφοι.

Κάθε φορά που πατάτε το κουμπί του snooze (κουμπί αναβολής αφύπνισης) λοιπόν, το βιολογικό ρολόι αποσυντονίζεται τελείως. Οι ορμόνες που σας κάνουν να αποκοιμηθείτε γίνονται αχταρμάς με αυτές που σας βοηθούν να ξυπνήσετε. Το σώμα σας μπερδεύεται και γίνεστε κακόκεφοι. Και κάθε φορά που λέμε «λιγουλάκι ακόμα» όλο αυτό χειροτερεύει. Είναι ο πιο άγαρμπος τρόπος για να ξεκινήσει η ημέρα!

Πηγή:

Mental Floss