Με απόφασή του την Δευτέρα, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αυστρίας έδωσε το πράσινο φως στο πρόγραμμα Γάμος για Όλους («Ehe für alle»). Σύμφωνα με το δικαστήριο, τα ομόφυλα ζευγάρια της κεντροευρωπαϊκής χώρας μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να συνάψουν πολιτικό γάμο. Με το βήμα αυτό θα παραμεριστούν τα νομικά εμπόδια τα οποία έως τώρα απαγόρευαν την τέλεση γάμων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Το σκεπτικό του δικαστηρίου ήταν ότι η απαγόρευση αποτελούσε παραβίαση της αρχής της ισονομίας.

Η παρούσα νομοθετική ρύθμιση θα καταργηθεί, το αργότερο, στις 31. Δεκεμβρίου του 2018. Από τις αρχές του 2019 ανοίγει και η τέλεση γάμων μεταξύ ομοφύλων.

Τα ομόφυλα ζευγάρια στην Αυστρία επιτρέπεται να συνάπτουν σύμφωνα συμβίωσης από το 2010. Δεν μπορούσαν ωστόσο να συνάπτουν πολιτικούς γάμους.

Με την νέα ρύθμιση επιτρέπεται επίσης η σύναψη συμφώνου συμβίωσης για τα ετερόφυλα ζευγάρια.

Αφορμή η καταγγελία δύο γυναικών

Το συνταγματικό δικαστήριο της Αυστρίας έφτασε στην απόφαση αυτή ύστερα από την καταγγελία δύο γυναικών. Οι γυναίκες βρίσκονται σε σύμφωνο συμβίωσης. Όταν αιτήθηκαν την πραγματοποίηση γάμου στο Δημαρχείο της Βιέννης, το αίτημά τους απορρίφθηκε. Το σύμφωνο συμβίωσης είχε αποφασιστεί το 2009 και ήρθε σε ισχύ το 2010 στην Αυστρία. Αρχικά το σκεπτικό για το σύμφωνο συμβίωσης ήταν να αρθούν οι διακρίσεις μεταξύ ομόφυλων και ετερόφυλων ζευγαριών. Ωστόσο γινόταν σαφές ότι υπήρχαν σημαντικές «παραδοσιακές ιδιαιτερότητες» μεταξύ γάμου και συμφώνου.

Όπως αναφέρει η αυστριακή εφημερίδα Der Standard, η απόφαση του δικαστηρίου τονίζει ότι «η διάκριση μεταξύ γάμου και συμφώνου συμβίωσης δεν μπορεί να διατηρηθεί σήμερα χωρίς αυτό να συνεπάγεται διάκριση για τα ομόφυλα ζευγάρια.» Το σκεπτικό είναι ότι δύο διακριτοί θεσμοί αυτομάτως ταυτοποιούν τις σεξουαλικές προτιμήσεις ενός ατόμου. Η αναφορά σε διαφορετικής μορφής οικογενειακή κατάσταση (έγγαμος για τους μεν, σε συμβίωση για τους δε) υποδηλώνει τον τρόπο ζωής ενός ατόμου και μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν παίζει ή δεν πρέπει να παίζει κάποιον ρόλο. Επομένως, η αρχή της νομικής ισότητας παραβιάζεται.

Το νομικό πλαίσιο για τα ομόφυλα ζευγάρια σε χώρες της Ευρωπης

Η απόφαση αυτή του δικαστηρίου ευθυγραμμίζει την Αυστρία με ανάλογες ρυθμίσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Συνολικά 15 χώρες στην Ευρώπη αναγνωρίζουν τον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Οι χώρες αυτές είναι: το Βέλγιο, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισλανδία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Πορτογαλία, η ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Αυστρία θα γίνει λοιπόν η 16η χώρα με ανάλογο νομικό πλαίσιο. Στον χάρτη που ακολουθεί αποτυπώνονται αυτές οι 15 χώρες με βαθύ μπλε χρώμα.

Έντεκα άλλες ευρωπαϊκές χώρες αναγνωρίζουν νομικά κάποια μορφή πολιτικής ένωσης (με γαλάζιο στον χάρτη):  Η Ανδόρρα, η Κροατια, η Τσεχία, η Εστονία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία, το Λιχτενστάιν. η Σλοβενία και η Ελβετία.

Το κρατίδιο του Σαν Μαρίνο επιτρέπει μόνο την μετανάστευση και την συγκατοίκηση συντρόφου ενός ή μιας υπηκόου του. Η Αρμενία και η Εστονία αναγνωρίζουν γάμους μεταξύ ομοφύλων που έχουν τελεστεί σε τρίτες χώρες.

Διάφορες άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν αναγνωρίζουν καμιά μορφή ένωσης ομοφύλων. Ο γάμος ορίζεται ως ένωση μεταξύ άνδρα και γυναίκας στα συντάγματα της Αρμενίας, της Λευκορωσσίας, της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Μολδαβίας, του Μαυροβουνίου, της Πολωνίας, της Σερβίας, της Σλοβακίας και της Ουκρανίας. Οι χώρες αυτές αποτυπώνονται με κόκκινο στον χάρτη. Όπως είπαμε, από αυτές τις χώρες η Αρμενία αναγνωρίζει γάμου ομοφύλων που τελέστηκαν στο εξωτερικό και η Κροατία και η Ουγγαρία αναγνωρίζουν σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Στην Ελλάδα το σύμφωνο συμβίωσης εφαρμόζεται με νομοσχέδιο που ψηφίστηκε την 23η Δεκεμβρίου 2015.

By Silje L. Bakke – Own work. This file was derived from:Same sex marriage map Europe.svg, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2494693